Ik ben Kim Hahn, student aan de Wageningen Universiteit, waar ik in de afrondende fase ben van de masters Dierwetenschappen en Ontwikkeling en rurale innovaties. Ik ben erg geïnteresseerd in de ontwikkelingen binnen de landbouwsector, met het streven naar duurzaamheid en innovatieve oplossingen vanuit meerdere perspectieven. Op dit moment loop ik stage bij Boerenverstand en zet ik mij in voor de huidige stikstofproblematiek en de gedeelde visie naar kringlooplandbouw. Mijn doel is dan ook om de mening van verschillende belanghebbenden in kaart te brengen en daarbij naar een evenwichtig en duidelijk advies te streven voor een nieuw beleid gefocusseerd op kringlooplandbouw.

Een van de huidige praktijken binnen het Adviescollege Stikstof (onderdeel van het ministerie LNV) is het organiseren van een Afrekenbare Stoffenbalans (AF). De AF is een aangepaste mineralenbalans die gerichtere doelen op emissiereductie kan bewerkstellen en daarbij stuurt naar doelen richting kringlooplandbouw. Het ministerie van LNV benoemd zelf het voordeel van de AF: “omdat gestuurd wordt op doelen kan de ondernemer zelf beslissen welke middelen hij inzet om die doelen te halen” (Remkes et al., 2020, p. 50). Ook zal de AF worden afgestemd op regio en stikstofgevoeligheid van het natuurgebied met de bijbehorende bodem. Minister Schouten pleit met behulp van de AF naar een eerlijkere balans met vereenvoudiging van de metingen en concretere doelen gericht op het mestbeleid. Hiermee wordt gericht naar het doel van de wettelijk vastgelegde en gegarandeerde reductie van 50% stikstofemissie vanuit de landbouw in 2030.

Er zullen normen worden gesteld op de totale emissie overschotten, gebaseerd op de inputs (zoals voer en mest) en outputs (zoals de productie van melk, vlees, mais, graan)  van relevante stoffen. Naast ammoniak (NH3) en stikstofoxide (NOx) (welke op dit moment in de huidige mestwetgeving worden meegenomen) zullen ook andere belangrijke stoffen van belang worden, zoals nitraat, nitriet, fosfaat, fijnstof, geur, methaan en lachgas. De normen die gesteld worden zullen worden afgestemd per gebied, afhankelijk van de grondsoort, omgeving (afstand ten op zichtte van Natura-2000 gebieden), en provincie. Er zullen sancties worden verleend wanneer de desbetreffende normen niet gehaald worden. Daarnaast zullen financiële prikkels worden opgelegd om boeren te stimuleren richting innovaties die sturen naar kringlooplandbouw.

De financiële prikkels zullen gegeven worden aan de hand van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI). KPI worden op dit moment al gebruikt als beloningssystem voor de particuliere en onafhankelijke sector, zoals het onafhankelijke keurmerk On the way to PlanetProof. Met behulp van KPI worden boeren en belanghebbenden gestuurd om bepaalde doelen te halen en de stikstof emissies terug te dwingen. Deze doelen omvangen naast het terug dwingen van de stikstof emissie ook doelen als dierenwelzijn, biodiversiteit, landschaps- en natuurimago. Met een doel naar de duurzame kringlooplandbouw, kunnen met KPI de vorderingen worden gemonitord en meer duidelijke stappen voor zowel boer, producent en consument worden gecreëerd. Dit creëert openheid en duidelijkheid naar de verschillende belanghebbenden binnen de sector. De overheid pleit ook naar een hogere monitoring van deze gegevens om de doelen te halen. Er zullen meer metingen worden gedaan en modellen met satellietdata zullen ingezet worden om de effecten van de innovaties op de omgeving juist te monitoren. Daarbij wordt de robuustheid, transparantie en gelijkwaardigheid vergroot. Het geavanceerde model voor het verlenen van vergunningen van nieuwe staltypen en mestaanwendingen, moeten emissievariabelen zoals neerslag, temperatuur en grondtypen in acht worden genomen om een beter beeld te krijgen van de impact.

De juiste toepasbaarheid en sturing van de AF moet nog worden onderzocht, zoals de exacte metingen en KPI die gebruikt gaan worden. Op deze pagina wil ik samen met jullie mijn stageroute afleggen en mijn bevindingen delen over een vernieuwend beleid richting de stikstofproblematiek met de AF.

  • De Vries, W. (2019). Vijf vragen en antwoorden over de stikstofproblematiek. Nature Today. https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=25509
  • Erisman, J. W., Verhoeven, F., & Oelemans, N. (2020). Vergroen landbouw door te sturen op indicatoren.
  • FDF, B. (2020). Farmers Defence Force – Visie en Doelstelling – Farmers Defence Force. Farmers Defence Force. https://farmersdefenceforce.nl/farmers-defence-force-visie-en-doelstelling/
  • Hordijk, L., Erisman, J. W., Eskes, H., Hanekamp, J. C., Krol, M. C., Levelt, P. F., Schaap, M., & de Vries, W. (2020). Meer meten, robuuster rekenen – Eindrapport Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof.
  • Leenstra, F., Vellinga, T., Neijenhuis, F., De Buisonjé, F., & Gollenbeek, L. (2019). Mest Een waardevolle grondstof. Wageningen University and Research.
  • Ministerie LNV. (2018). Visie Landbouw, Natuur en Voedsel: Waardevol en Verbonden. 08-09-2018, 21. https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-landbouw-natuur-en-voedselkwaliteit/documenten/beleidsnota-s/2018/09/08/visie-landbouw-natuur-en-voedsel-waardevol-en-verbonden
  • NCM. (2020). Tweede Kamer wil uitwerking van afrekenbare stoffenbalans. Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM). https://www.mestverwaarding.nl/kenniscentrum/1256/tweede-kamer-wil-uitwerking-van-afrekenbare-stoffenbalans
  • Remkes, J. W., Dijkgraaf, E., Freriks, A., Gerbrandy, G. J., Maij, W. H., Nijhof, A. G., Post, E., Rabbinge, R., Scholten, M. C. T., & Vet, L. (2019). Niet alles kan – Eerste advies van het Adviescollege Stikstofproblematiek. In Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
  • Remkes, J. W., Van Dijk, J. J., Dijkgraaf, E., Freriks, A., Gerbrandy, G. J., Maij, W. H., Nijhof, A. G., Post, E., Rabbinge, R., Scholten, M. C. T., & Vet, L. (2020). Niet alles kan overal- Eindadvies over structurele aanpak Adviescollege Stikstofproblematiek. In Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
  • Vink, S. (2020). Stikstof – WUR. Wageningen University and Research. https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Stikstof-1.htm

Zie hier nog een interview met Frank Verhoeven over de Afrekenbare Stoffebalans.

28 september 2020
door Frank Verhoeven

Commententaren zijn gesloten.