In opdracht van de provincie Groningen en LTO heeft boerenverstand onderzocht welke rol de Kringloopwijzer zou kunnen spelen binnen het Groninger verdienmodel.  In het Groninger verdienmodel worden uitbreidingsmogelijkheden van grote landbouwbedrijven gekoppeld aan duurzaamheid. Boerenverstand heeft door middel van het analyseren van de Kringloopwijzer over de jaren 2011, 2012 en 2013  van vijf uiteenlopende melkveebedrijven bepaald welke rol de Kringloopwijzer zou kunnen spelen binnen het Groninger verdienmodel.

Boerenverstand geeft op een praktische manier vorm en inhoud aan een duurzame melkveehouderij. De basis ligt bij de kringloopaanpak waar gezonde koeien en gezonde bodem centraal staan. In 2010 heeft Boerenverstand voor CONO Kaasmakers het KringloopKompas ontwikkeld, resulterend in de Kringloopwijzer. Daarna volgde een Kringloopcertificaat om duurzame melkveehouders ook te kunnen belonen. Onder andere in de provincie Drenthe en Utrecht is al enkele jaren ervaring opgedaan met het certificaat en de mogelijke werking er van. Kennis en ervaringen zijn hieronder beschreven.

Wat is kringlooplandbouw?

Kringlooplandbouw is het optimaliseren van de productie met zo selectief mogelijk gebruik maken van externe inputs, realisatie van inkomen over lange termijn en met respect voor natuurlijke systemen” (Stuiver & Verhoeven, 2010).

Kringlooplandbouw dient een ondernemersbelang (minder input, betekent kostenbesparing) maar ook een maatschappelijk belang (een lagere milieubelasting, natuurwinst). Maar duurzamere prestaties worden niet altijd beloond en de lagere kosten voor de veehouders zijn niet altijd goed zichtbaar of alleen op een langere termijn haalbaar. Door sterk fluctuerende prijzen van voer en melk, heeft nog lang niet iedereen een ‘interne motivatie’ om uit eigen beweging aan de slag te gaan met efficiënter (schoon en zuiniger) boeren. Bovendien ontbreekt soms de kennis om de juiste maatregelen te treffen.

Wat is de kringloopwijzer?

De kringloopwijzer maakt de N, P en C kringloop op een melkveebedrijf inzichtelijk.

Boerenverstand heeft de opdracht gekregen een voorstel uit te werken hoe de kringloopaanpak en de Kringloopwijzer kunnen bijdragen aan een Groninger verdienmodel (thema 5: kringlopen en energiebeheer). Dit project is gericht op melkveebedrijven met een bouwblok van meer dan twee hectare en alle Groningse melkveehouders. Vragen die beantwoorde moeten worden:

  • Is de Kringloopwijzer het juiste instrument voor toepassing in het Groninger Verdienmodel?
  • Welke ambitieniveau is realistisch?
  • Hoe is de borging van het instrument geregeld?
  • Hoe kan gebruik gemaakt worden van de bestaande (MEI)studiegroepen voor toetsing van implementatie?

Dit is als volgt aangepakt:

  • Het bij elkaar brengen van alle kennis en ervaringen rondom kringlooplandbouw en het kringloopcertificaat uit andere delen van Nederland, zoals Drenthe en Utrecht;
  • Analyseren van kringloopcijfers uit de MEI studiegroepen om bandbreedtes te bepalen;
  • Verkennend overleg met een aantal melkveehouders binnen MEI studiegroepen.

De mate waarin kringlooplandbouw op een bedrijf van toepassing is kan gemeten worden met de kringloopwijzer (zie afbeelding). De kringloopwijzer is een meetlat waar de N, P en C prestaties van de melkveehouder inzichtelijk worden gemaakt: dus ammoniakemissie, stikstof en fosfaatbodemoverschotten en de uitstoot van broeikasgassen. Wanneer die prestaties hard (en meerdere jaren) in beeld gebracht worden, is het misschien mogelijk op basis daarvan goed presenteren boeren te belonen.

De volgende prestaties zijn via de kringloopwijzer hard te maken:

  • Aantal melkkoeien, aantal stuks jongvee
  • Intensiteit (kg melk/ha)
  • Percentage grasland (hoe meer gras, hoe meer kans op biodiversiteit)
  • Energieproductie van eigen land (KVEM/ha, hoe minder input, hoe lager de voetafdruk)
  • Eiwitproductie van eigen land
  • Verliezen van NH3, N2O, NO3, P (hoe minder ammoniak, nitraat, hoe beter voor de biodiversiteit enzoverder)
  • Klimaat en broeikasgassen (CO2, CH4, N2)
  • Organische stof balans (indicatie bodemvruchtbaarheid)
Hammelandsterweg 3, 9955 VB Rasquert, Nederland

Dit project deden we met:

Wil je meer weten over dit project?

Neem contact op met ons