Onder de werknaam “De Stalmeesters” gaan 3 ingenieurs: Jona Geers (Landschapsarchitect), Wouter Goudriaan (architect) en Frank Verhoeven (expert duurzame veehouderij), aan de slag met innovatieve stallenbouw. Geen futuristische onhaalbare ontwerpen, maar de boer ondersteunen om te komen tot mooiere stallen.



Waarom?

Melkveehouders genieten een grote maatschappelijke sympathie. Deze wordt in toenemende mate op de proef gesteld omdat burgers niet houden van het beeld van grote lelijke stallen in het landschap waarin koeien massaal (binnen) worden gehouden. Toch zijn melkveehouders ook ondernemers die door het beëindigen van de melkquotering mee moeten in de vaart der volkeren en dat betekent soms schaalvergroting. Schaalvergroting hoeft niet te betekenen dat het slechter wordt, nieuw stallen moeten juist laten zien hoe goed de melkveehouders voor hun koeien zorgen. Passende stallen, mooie architectuur, transparant, open, in het landschap ingepast, gecombineerd met weidegang, kan veel toegevoegde waarde leveren aan de omgeving.

Een nieuwe stal bouwen gebeurt vaak maar 1 keer in een generatie boeren. Hoewel hedendaagse stallen beter zijn voor dierenwelzijn en het milieu als ooit te voren, neemt de maatschappelijke weerstand met de dag toe. Gangbare stallenbouw is catalogus-bouw geworden. Architectuur wordt gezien als duur en onnodig en de stallenbouw laat zich volledig leiden door de milieuvergunning. De Stalmeesters willen laten zien dat het anders kan!

Ammoniak

In de gangbare stallenbouw draait een groot deel van de innovatie rondom ammoniak en het verkrijgen van een NB-wet vergunning. Alle ontwerpen en optimalisatie vind dan ook plaats om daar aan te voldoen (dichte roostervloeren, luchtwassers enz.). Daarna volgen koecomfort, arbeidsgemak, kosten enz.

Wat?

De Stalmeesters gaan boeren ondersteunen om de duurzaamste, maar vooral ook mooiste stal te bouwen. Gezocht wordt naar maximale meerwaarde van de stal voor de boer zelf, voor de burgers en voor het landschap. Uiteindelijk staan we voor creativiteit en bedenken we slimmere en mooiere architectuur, die  helemaal niet altijd duurder hoeft te zijn.

De StalMeesters houden een intake gesprek met de boer en stellen op basis daarvan een werkboek op. Alle key-partners worden geïdentificeerd, contacten worden gelegd en er wordt een eerste workshop belegt. Vanuit daar worden alle wensen kenbaar gemaakt en gaan de Stalmeesters aan het ontwerpen. Er volgens meerdere schetssessies, studenten worden betrokken, nieuwe technieken worden uitgezocht, mooiere materialen als ook de financiering daarvan. Uiteindelijk komt er een werkboek met een programma van eisen wat overhandigd kan worden aan een (lokaal) bouwbedrijf.

Eerste opdracht: Duurzame melk uit een CONO-stal

Voor CONO Kaasmakers, makers van Beemsterkaas, ontwikkelen De Stalmeesters de CONO stal. Met het voorbeeld van de nieuwe kaasmakerij (ontworpen door Bastiaan Jongerius) in werelderfgoed de Beemsterpolder gaat CONO Kaasmakers nu ook met stallen van haar melkveehouders aan de slag. De nieuwe kaasmakerij die op 13 november 2014 werd geopend door Koningin Maxima heeft prijs na prijs gewonnen door haar unieke ontwerp en perfecte inpassing in het Beemster landschap. Een absoluut voorbeeld voor ons.

Voorbeelden elders

Er zijn vanzelfsprekend meer initiatieven om mooiere stallen te ontwerpen en ook te bouwen. Bijvoorbeeld de innovatieve “Kwatrijnstal” en “De Windstreek“. Ook de Serrestal  en de V-stal zijn bijzonder innovatieve stallen. Zeer goed doordachte ontwerpen, maar volgens ons nog te veel vanuit het idee dat 1 ontwerp op meerdere plekken in Nederland neergezet kan worden. Wij kiezen liever voor maatwerk met architectuur die past in de streek, bij de boer en in dit geval bij de melkcoöperatie.

Zelf zijn we erg geïnspireerd door een voorbeeld uit Denemarken: Lumo architects, een stal voor 300 melkkoeien, zie ook de afbeelding bij dit artikel (foto: Jesper Balleby). Maar er zijn veel meer mooie initiatieven:

Ook de provincie Utrecht heeft een project gedaan over stallenbouw en architectuur wat een inspirerende publicatie heeft opgeleverd.

Zelf een innovatieve stal gezien? Laat het ons weten!